W Polsce uruchomiono pierwsze transmisje sygnałów 5G w paśmie 700 MHz.
T-Mobile jako pierwszy operator w Polsce uruchomił usługi 5G w paśmie 700 MHz w dniu 10 lipca 2025 roku. Dotyczy to na początku 22 miejscowości, głównie na terenach podmiejskich i wiejskich, gdzie sygnał w niższym paśmie lepiej radzi sobie z zasięgiem i penetracją budynków.
Play również ogłosił uruchomienie swojej pierwszej stacji bazowej w paśmie 700 MHz w Poznaniu 15 lipca 2025 roku.
Orange także przyspiesza z wdrożeniem 5G na 700 MHz, uruchamiając pierwsze 45 stacji bazowych na tych częstotliwościach 16 lipca 2025 roku.
Warto pamiętać, że wcześniej, w maju 2020 roku, Plus uruchomił pierwszą komercyjną sieć 5G w Polsce, ale na częstotliwości 2,6 GHz TDD. Pasmo 700 MHz jest kluczowe dla zwiększenia zasięgu 5G na obszarach pozamiejskich.
Moc nadawania
W Polsce, tak jak w większości krajów, moc nadawania sygnałów radiowych, w tym 5G, jest regulowana przepisami prawa i normami bezpieczeństwa. Dokładne moce nadawania dla pasma 700 MHz (czyli 694-790 MHz) dla stacji bazowych 5G nie są podawane w prosty sposób w watach, ponieważ zależą od wielu czynników, takich jak:
- Typ stacji bazowej: Mikrokomórki, makrokomórki, etc. mają różne moce.
- Technologia: Wykorzystanie MIMO (Multiple Input Multiple Output) i beamformingu pozwala na efektywniejsze kierowanie sygnału, a co za tym idzie, optymalizację mocy.
- Lokalizacja: Gęstość zabudowy, ukształtowanie terenu, odległość od innych stacji bazowych, wszystko to wpływa na optymalną moc sygnału.
- Wymagany zasięg i pojemność: Operatorzy dostosowują moc tak, aby zapewnić odpowiedni zasięg i przepustowość dla użytkowników, jednocześnie spełniając normy.
Kluczowe informacje dotyczące mocy w Polsce:
- EIRP (Effective Isotropic Radiated Power): To miara całkowitej mocy promieniowanej przez antenę w określonym kierunku, uwzględniająca zysk anteny. Jest to bardziej miarodajny wskaźnik niż sama moc nadajnika.
- Normy bezpieczeństwa: Polska ma jedne z najbardziej rygorystycznych norm w Europie dotyczących pól elektromagnetycznych (PEM). Maksymalne dopuszczalne poziomy gęstości mocy to 0,1 W/m² (0,01 W/cm²). Operatorzy muszą zapewnić, że emisje ze stacji bazowych nie przekraczają tych wartości.
- Optymalizacja mocy: Ze względu na rygorystyczne normy, operatorzy w Polsce stosują technologie takie jak wspomniany beamforming, aby skupiać sygnał tam, gdzie jest potrzebny, minimalizując jednocześnie rozproszenie energii i utrzymując emisje w granicach norm.
W kontekście badań nad kompatybilnością systemów IMT (4G/5G) z telewizją naziemną DVB-T/T2 w paśmie 700 MHz, wspominano o testach, gdzie moc nadawcza stacji IMT była ustawiona na poziomie 39 dBm. Warto jednak pamiętać, że jest to moc nadajnika, a nie rzeczywista moc wypromieniowana (EIRP) i służyła celom testowym.
Podsumowując, nie ma jednej stałej wartości „mocy nadawania” dla sygnałów 5G w paśmie 700 MHz, która byłaby wyrażana w prosty sposób w watach dla każdej stacji. Moc jest dynamicznie zarządzana i optymalizowana przez operatorów w celu zapewnienia jakości usług, jednocześnie spełniając rygorystyczne normy bezpieczeństwa dotyczące ekspozycji na pola elektromagnetyczne w Polsce.
5G a DVB-T2
Uruchomienie nadajników 5G w paśmie 700 MHz w Polsce, mimo wcześniejszych przygotowań, może w pewnych sytuacjach stwarzać zagrożenie dla prawidłowego odbioru naziemnej telewizji cyfrowej DVB-T/T2.
Główne powody to:
- Bliskość częstotliwości: Pasmo 700 MHz, na którym działa teraz 5G, było wcześniej wykorzystywane przez DVB-T. Chociaż w Polsce przeprowadzono tzw. refarming, czyli przeniesienie kanałów DVB-T na niższe częstotliwości (poniżej 694 MHz), to nadal istnieje ryzyko interferencji. Anteny telewizyjne i wzmacniacze, które były projektowane do odbioru sygnałów w szerszym zakresie częstotliwości (w tym dawnego pasma 700 MHz), mogą być wrażliwe na silne sygnały 5G w bliskim sąsiedztwie.
- Harmoniki i intermodulacja: Sprzęt DVB-T, zwłaszcza starszy lub niskiej jakości, może być podatny na zakłócenia wynikające z harmonicznych (wielokrotności częstotliwości) sygnałów 5G lub produktów intermodulacyjnych, które powstają, gdy dwa silne sygnały (np. 5G i DVB-T) mieszają się ze sobą w nieliniowych elementach instalacji (np. wzmacniaczach antenowych).
- Moc sygnałów 5G: Chociaż normy bezpieczeństwa w Polsce są rygorystyczne, lokalne, silne sygnały 5G (zwłaszcza w pobliżu stacji bazowych) mogą być na tyle mocne, że obciążą wejścia wzmacniaczy antenowych DVB-T, prowadząc do przesterowania i zniekształceń.
- Charakterystyka rozchodzenia się fal: Fale radiowe w paśmie 700 MHz cechują się dobrą propagacją, co oznacza, że łatwo pokonują przeszkody i docierają na większe odległości. Jest to zaleta dla operatorów 5G (szerszy zasięg), ale jednocześnie może zwiększać ryzyko interferencji z instalacjami DVB-T.
Typowe objawy zakłóceń DVB-T2 spowodowanych 5G:
- Pikselizacja obrazu (kostkowanie)
- Zacinanie się obrazu i dźwięku
- Całkowity zanik sygnału na niektórych kanałach
- Komunikaty „brak sygnału” na ekranie telewizora
Jakie filtry są potrzebne?
Aby zminimalizować ryzyko zakłóceń, kluczowe jest stosowanie filtrów LTE/5G (filtry pasmowoprzepustowe VHF+UHF). Te filtry są zaprojektowane tak, aby:
- Przepuszczać częstotliwości DVB-T2 (do 694 MHz).
- Blokować (tłumić) częstotliwości wykorzystywane przez 5G w paśmie 700 MHz (od 694 MHz wzwyż).
Rodzaje filtrów:
- Filtry masztowe: Montowane bezpośrednio przy antenie (najlepiej, bo tam sygnał zakłócający jest najsilniejszy, zanim zostanie wzmocniony przez wzmacniacz).
- Filtry wewnętrzne: Montowane np. za zasilaczem antenowym lub przed telewizorem/dekoderem. Są mniej efektywne niż masztowe, ale mogą pomóc w prostszych przypadkach.
- Wiele dostępnych na rynku wzmacniaczy antenowych i anten aktywnych ma już wbudowane filtry LTE/5G.
Ważne jest, aby filtr był odpowiedni dla pasma 700 MHz (często oznaczane jako LTE700 lub 5G Protected) i posiadał strome zbocze charakterystyki tłumienia na granicy pasm, aby skutecznie odcinać sygnały 5G, jednocześnie nie osłabiając sygnałów DVB-T2.
Podsumowując, mimo refarmingu pasma i testów wykazujących brak zakłóceń w idealnych warunkach, w praktyce, w indywidualnych instalacjach antenowych, problemy z odbiorem DVB-T2 mogą się pojawić. W takim przypadku, zastosowanie odpowiedniego filtra LTE/5G jest najprostszym i najskuteczniejszym rozwiązaniem.
